سرامیک

 

سرامیک­ها، این مواد دست‌ساختة بشر، از ابتدای تاریخ تمدن تا به امروز توانسته‌اند مواد بسیار مفیدی را در اختیار انسان­ها قرار دهند. از سفالینه‌های هزاران سال قبل تا راکتورهای هسته‌ای و اخیراً نیز محافظ سفینه‌های  فضایی و غیره

 

یکی از کاربردهای مواد سرامیکی که در ارتباط نزدیک با زندگی بشر است، شامل بکارگیری قطعات سرامیکی در بدن انسان می‌باشد. به این دسته از سرامیک­ها "بیوسرامیک (Bio-ceramic)" گویند. این دسته از سرامیک­ها اهمیت فراوانی در زندگی روزمره یافته­اند. البته استفاده از مواد مختلف بعنوان "ایمپلانت (implant)" به دورة قبل از میلاد مسیح بر می­گردد. اما از اواخر قرن نوزدهم، در اثر پیشرفت و افزایش اطلاعات پزشکی در این مورد کوشش­های جدی انجام گرفت.


ادامه مطلب

+ نوشته شده در  شنبه 4 آبان1387ساعت 10:2  توسط مدیر وبلاگ |  پیام به مدیر وبلاگ

 

مواد سرامیکی خواص ویژه ای از خود نشان می دهند به طوری که این امر موجب می گردد که جایگزین دیگری با مواد دیگر نداشته باشد وبنابراین نقش ویژه ای در تهیه انواع بیشماری از ادوات و تجهیزات بازی می کند. برای ایجاد یک خواص خوب و مناسب ودر نتیجه بکارگیری صحیح مواد سرامیکی دانستن اطلاعات درمورد رابطه بین خواص و ریزساختار مواد سرامیکی ضروری است. ریزساختار مواد بستگی زیادی به فرآیند تولید و روش تهیه دارد. سرامیک های پیشرفته امروز کاربردهای بسیار فراوانی دارند و امروزه سعی بر تولید مواد سرامیکی است که به شکل کامل تولید شده و بعد از تولید نیاز به ماشین کاری و در نتیجه تحمیل هزینه اضافی به سیستم حذف گردد.

مواد جدیدی که امروزه اهمیت ویژه ای برای تحقیق و توسعه این مواد در نظر گرفته می شوند در زمینه سرامیک به شرح زیر می باشند :

بیوسرامیک ها که تاثیر به سزایی در رشد صنعت پزشکی و بهبود وضعیت سلامتی جوامع انسانی داشته اند، مواد ساینده نظیر ابزار برش و چرخ های ساینده که کاربری آن در صنایع کاربردی فلزات و ... است. سرامیک های سخت و بسیار سخت (hard and Super hard ceramics ) موادی هستند که مطالعه بر روی آن ها بسیار پر اهمیت و البته هزینه بر است.

روش های مطالعه رفتار مواد در دماهای بالا، فیلترها، خوردگی مواد نیز نیاز به تقویت دارد. تجزیه SO و NO در فرآیند احتراق محصولات سرامیکی در دماهایی پائین از طریق احیای کاتالیتیک (Catalytic reduction ) مورد بررسی قرار گیرد.

اجزای سرامیکی برای هایپر فیلتراسیون (Hyper filtration ) گازی در اندازه مولکولی در مایع آب مناسب هستند. الکتروسرامیک ها کاربردهای بسیار متنوعی داشته و شامل سرامیک های با هدایت یونی (کاربرد در باتری ها و سنسورها )، عایق های الکتریکی، نیمه هادی ها و سوپرهادی ها می گردند.

سرامیک های فروالکتریک کاربردهای بسیار زیادی در خازن ها، سنسورها، سرامیک های پیزوالکتریک، اجزای الکترواپتیک ترمیتورها دارند که بسیار مورد توجه محققان هستند. سرامیک های فرو مغناطیس نقش اساسی در صنعت الکترونیک ایفا کرده و کاربرد آن در سیستم های ذخیره سازی، ارتباطات ماهواره ای، تلویزیون و سایر سیستم های الکترونیکی است.

اجزای کوچک شده الکتروسرامیک ها (Miniaturization ) موادی هستند که در آینده کاربردهای زیادی خواهند داشت.

+ نوشته شده در  شنبه 4 آبان1387ساعت 10:0  توسط مدیر وبلاگ |  پیام به مدیر وبلاگ

 

سرامیکهای ساختاری (structuralceramics) دستهای از سرامیکهای پیشرفته هستند که امروزه استفاده وسیعی از جمله کاربردهای مکانیکی، نظامی، شیمیایی، حرارتی و غیره یافته‌اند و طبق پیش­بینیهای اعلام شده، بازار آنها رو به گسترش است. مقالة زیر، به معرفی ویژگیها، کاربردها و بازار جهانی سرامیکهای ساختاری میپردازد:

براساس تقسیم‌بندی کلی، سرامیک‌ها را می‌توان به سه دسته سرامیک‌های "عامل"، "ساختاری" و "ترکیبی" تقسیم‌بندی نمود. در این نوشتار سعی بر آن شده است که ابعاد مختلف نظیر تقسیم‌بندی، خواص، کاربرد و بازار جهانی سرامیک‌های ساختاری به اختصار تبیین شود.

تقسیم بندی سرامیکهای ساختاری

سرامیک‌های ساختاری را می‌توان بر اساس مواد بکار رفته در آنها تقسیم‌بندی نمود:

1) سرمت‌ها یا کامپوزیت‌های سرامیک – فلز

2) سرامیک‌های اکسیدی (برلیم، آلومینات‌ها، اکسید منیزیم، زیرکونات‌ها)

3) سرامیک‌های پرطاقتشده (PSZ, TZP, ZTA, ZTM)

4) سرامیک‌های نیترید سیلیسیم Si3N4

5) سرامیک‌های کاربید سیلیسیم SiC

علاوه بر تقسیم‌بندی فوق، تقسیم‌بندی‌های دیگری نیز وجود دارد که در کتاب‌های مرجع می‌توان یافت.

خواص ممتاز سرامیکهای ساختاری پیشرفته

خواص ممتاز سرامیک‌های ساختاری پیشرفته عبارتند از:

1) مقاومت مکانیکی بسیار بالا

2) سختی قابل توجه

3) مدول‌ الاستیسیته بالا

4) پایداری ابعاد خوب

5) مقاومت زیاد در مقابل خوردگی و اکسیداسیون

6) دوام زیاد در مقابل سایش

7) دوام زیاد در مقابل تشعشعات

8) پایداری حرارتی بالا

9) دانسیته جرمی بالا

10) ضریب اصطکاک کم

11) ضریب انبساط حرارتی کم

کاربردهای سرامیکهای ساختاری پیشرفته

سرامیکهای ساختاری به‌عنوان اجزای تحمل‌کنندة تنش یا پوشش در قسمتهایی که تحت تنش هستند بهکار برده می‌شوند. به علاوه، مقاومت این سرامیکها در برابر خوردگی، سایش و دمای بالا، این مواد را برای کاربرد در تجهیزات صنعتی زیادی مناسب ساخته است. افزایش بازده و کاهش مصرف انرژی، محرک تحقیقات بر روی سرامیکهای ساختاری پیشرفته هستند. (مآخذ2)

بر اساس خواص ویژه‌ای که سرامیک‌های ساختاری پیشرفته دارند، این‌گونه سرامیک‌ها امروزه استفاده‌های فراوانی در زمینه‌های مختلف از زندگی روزمره گرفته تا کاربردهای نظامی ‌دارند. برخی از کاربردهای سرامیک‌های ساختاری پیشرفته در جدول زیر آورده شده است. این کاربردها گویای این مطلب است که مواد پیشرفته از جمله سرامیک‌های نوین از مواد اساسی و ضروری برای دنیای صنعتی امروز است.

بهصور کلی 43 درصد از سرامیکهای ساختاری برای قطعات مقاوم به سایش در کشتی‌ها و هواپیماها، قرقره‌ها، قالب‌ها، نازل‌ها، سوپاپ‌ها، درزگیرها، میلة استوپر، یاتاقان‌ها و اجزای لازم برای ساخت خمیر کاغذ استفاده می‌شوند. اگر چه سرامیکهای ساختاری با شدت زیادی در حال تجاری‌شدن هستند اما در بعضی از این قطعات، قیمت آنها به‌عنوان یک مانع فراروی توسعة بازار آنها عمل می‌کند.

از دیگر کاربردهای مهم این قطعات، استفاده از آنها در ساخت تجهیزات نیمه‌هادی و لباس‌های ضدگلوله است که باعث مشارکت بخش دفاعی آمریکا در بازار این مواد است.

بعد از سرامیک‌های مقاوم به سایش، بیوسرامیکها با 20 درصد از سهم بازار سرامیک‌های ساختاری در مرتبة دوم قرار دارند. موارد استفاده بیوسرامیکها در ایمپلنت‌های سرامیکی و شیشه‌سرامیکی، شیشه‌سرامیکهای روکش دندان و مواد کپلی (posteriorMaterial) است.

سرامیک‌های مورد استفاده در ابزارهای برش نیز 17 درصد از بازار سرامیکهای ساختاری را تشکیل می‌دهند که شامل آلومینا (Alco3)، Al2O3/TiC، آلومینای تقویت‌شده با SiCو سیالن‌نیتریدسیلیکون (مادة پیوندی در زمینه دیرگدازهای کربورسیلسیمی) میباشند. (مآخذ3)

بازار سرامیکهای ساختاری در جهان

در سال 2005 شاهد بازار جهانی 4.5 میلیارد دلاری برای سرامیکهای ساختاری خواهیم بود و رشد خوبی در بازار اجزای مقاوم به سایش، یاتاقانها، درزگیرها، تجهیزات فرآیندها و پوششهای سرامیکی محقق می‌شود. (مآخذ2)

بازار سرامیکهای ساختاری پیشرفته در آمریکا از 541 میلیون دلار در سال 2000 به 736 میلیون دلار در سال 2005 خواهد رسید و بالاترین نرخ رشد متوسط سالیانه را برای چند سال آینده در مقایسه با بازار سرامیک‌های پیشرفته دیگر خواهد داشت. (شکل1)

همچنین در گزارشهای دیگر، بازار سرامیک‌های ساختاری آمریکا از 425 میلیون دلار در سال 1998 به 640 میلیون دلار در سال 2003 خواهد رسید که متوسط نرخ رشد سالیانه سرامیک‌های ساختاری در این 5 سال حدود 8.2 خواهد بود. (مآخذ4)

مآخذ:

1) مقاله "کاربردهای سرامیک‌های سازه‌ای" نوشته توسط دکتر یوسفی، اولین سمینار خودکفایی صنعت سرامیک کشور

+ نوشته شده در  شنبه 4 آبان1387ساعت 9:52  توسط مدیر وبلاگ |  پیام به مدیر وبلاگ

 

میکروگویچه های سرامیک عایق چه هستند ؟ چه کار میکنند ؟ چگونه عمل می کنند ؟

هر میکروگویچه سرامیک آنقدر کوچک است که با چشم بدون مسلح مانند یک دانه آرد بنظر می رسد ( اندکی ضخیمتر از موی انسان ).ضخامت گویچه به اندازه یک دهم قطر آن است . سرامیکهای موجود درون افزوده مخلوط Hy Tech دارای مقاومت فشار حدودا ٢٨٠ ( کیلوگرم بر سانتیمتر مربع ) هستند . نقطه نرم شدن آنها حدود ١٨٠٠ درجه سانتیگراد است و در مقابل مواد شیمیایی مقاوم هستند . سرامیکهای Hy Tech فاقد سم و نسوز هستند .

Hy Tech گامی فراتر رفته و با تخلیه گاز درون میکروگویچه ها . دردرون گویچه ها خلا ایجاد کرده است . بنا بر قوانین فیزیک از آنجایی که دردرون خلا هیچگونه ماده موجود نمی باشد هیچ چیزی نمی تواند از درون خلا از راه انتقال بگذرد . هنگام مخلوط شدن با رنگ با خشک شدن سطح مورد استفاده . میکروگویچه ها به همدیگر نزدیک می شوند و یک نوار فیلم صاف و هموار تشکیل می دهند . میکروگویچه های سرامیک خلا دار به جهت ساختارشان همچنانکه مانع از انتقال گرما میشوند ٩۵ درصد اشعه خورشید و ٨۵ درصد اشعه ایکس را به اتمسفر منعکس می کنند . عالی-فن ماده افزودنی رنگ از آنجایی که فاقد هر گونه ماده سمی است به طبیعت و سلامتی انسان ضرر نمی رساند سطوحی که با این ماده پوشانده شوند از اشعه مضر ایکس و حشرات در امان خواهند ماند . میکروگویچه های سرامیک عالی-فن همان مواد سرامیک مورد استفاده در سپرهای گرمای ماسوره های فضایی هستند .

Hy Tech ماده افزودنی رنگ از آنجایی که فاقد هرگونه ماده سمی می باشد . دوست طبیعت و سلامتی انسان است . سطوحی که با این مواد پوشانده شوند از اشعه مضر ایکس و حشرات در امان خواهند ماند .

:: نتایج آزمایشات عایق گرما و روکش سرامیک

تحت کنترل دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه نوادا . لاس و گالاس . در آزمایشگاههای محیطی نواحی لم یزرع . روی تکنولوژیهای جدیدی که باعث صرفه جویی در مصرف انرژی می شود . کار شده است .

آزمایش از دو کلبه همسان که نسبت به آفتاب در موقعیت یکسانی قرار گرفته اند تشکیل یافته است . کلبه ها با دستگاههای گرم کننده و سرد کننده . وات مترهای دیجیتال . دستگاههای اندازه گیری جریان گرمای لحظه ای و گرمای داخل مکان مجهز شده اند . شدت نور خورشید که از سطح افقی اخذ می شود و جهت و سرعت باد محلی نیز اندازه گیری می شود .

همه داده ها در فاصله زمانی منظم از طریق کامپیوتر ثبت و نگهداری شده اند . بدین ترتیب این داده ها با استفاده از یک مدل کامپیوتری در دوره های طولانی تجزیه و تحلیل شده و با هدف مقایسه بکار برده شده است . 

اولین تکنولوژی مورد آزمایش . تکنولوژی رنگ با پایه سرامیک است . دوره آزمایش مابین ماههای ژوئن الی سپتامبر ١٩٩۴ در اواخر تیر الی اواسط مهر ١٣٧٣ است .

درون هر دو کلبه با رنگهای روکش دار معمولی پوشانده شده . رنگ یکی از اتاقها با ماده افزودنی عایق سرامیک تقویت شده است .

نتایج نشان داده اندکه در مقایسه با اتاق رنگ شده با رنگ سرامیک اتاقهای رنگ شده با رنگ معمولی بطور آشکاری انرژی بیشتری نیاز دارند .

+ نوشته شده در  شنبه 4 آبان1387ساعت 9:49  توسط مدیر وبلاگ |  پیام به مدیر وبلاگ

 

ساسوئولو» شهری است در ایتالیا که صنعت تولید سرامیک در آنجا متمرکز شده است..
 گزارشی از رشد تصاعدی صنعت سرامیک در استان یزدظرف دو سال گذشته، ایران به معدن طلایی برای تولید کنندگان ماشین آلات سرامیک بدل شده است. در این مدت تاجران محلی سرمایه گذاری های عظیمی در احداث کارخانه های جدید و یا توسعه خطوط موجود نموده اند که هدف از این کار افزایش ظرفیت تولید و بهبود کیفیت خصوصاً در بخش کاشی می‌باشد. شرکت های ایتالیایی بخش اعظم قراردادهای تأمین ماشین آلات را به خود اختصاص داده اند. در این میان شرکت ساکمی به عنوان پیشتاز و به دنبال آن شرکتهای «باربیری و تاروتسی»، «سیتی» و «سیستم» در بخش طرح و چاپ، درجه بندی و پالت، شرکت LB Officine Meccaniche در بخش پروژه های کاشی پرسلان و «تکنوفراری» و دیگر شرکتها به عنوان تأمین کننده ماشین آلات تکی در این بازار فعال می‌باشند

 


+ نوشته شده در  شنبه 4 آبان1387ساعت 9:47  توسط مدیر وبلاگ |  پیام به مدیر وبلاگ

 

تــاریخچه تکامل هنر و صنعت سرامیک در جهان

 

اولین دگرگونی مهم در این صنعت اختراع چرخ سفالگری است . در حقیقت استفاده از چرخ سفالگری ( احتمالا قدیمیترین ماشین بشر ) بیانگر آغاز مکانیزه شدن این صنعت است .

 

در حدود هزارهء سوم پیش از میلاد مصریان از چرخ سفالگری استفاده می کردند . اگر چه مصریان از زمانهای بسیار قدیم یعنی تقریبا از آغاز دوران کشف سفال با لعاب آشنایی داشتند ولی با این همه اکثر سفالهای دوران باستان در اغلب نقاط جهان بدون لعاب اند .

 

در درخشان ترین دوران تمدن یونان در عصر پریکلیس ( قرون پنجم و چهارم پیش از میلاد ) تزیینات زیبا و مشهور سفالهای یونانی آغاز می شود . تصاویری که از آن دوران در دست است نشان میدهد که در  آن زمان هنوز از چرخ سفالگری پایی استفاده نمی کردند .

 

این تصاویر صحنه هایی را نشان می دهد که شاگرد سفالگر چرخ سفالگری را با دست می گرداند . در آغاز سدهء سوم پیش از میلاد در یونان چرخهای پایی رواج یافتند .

 

در دوران باستان تمدن روم نقش مهمی در تکامل صنعت سفال نداشته است . سفالهای رومی اصولا برای مصرف ساخته می شده اند و دارای ارزشهای هنری و تکنیکی خاصی نیستند .

 

در گوشهء دیگری از جهان یعنی در چین سفالگری بیشتر از هر مکان دیگری پیشرفت کرده بود . چینی ها از همان دوران نوسنگی برتری خود را در این صنعت به نـــمایش گذارند حرارت کوره های آنها در دوران باستان تا 1200 درجه می رسیده است . در حالی که در دیگر مراکز سفالگری اروپا و آسیا حرارت کوره ها از کوره ها 800 تا 900 درجه تجاوز نمی کرده است .

 

در حفاری هایی که در چین انجام شده ظروف استون ور بسیار مرغوب سفید رنگ متعلق به 1400 سال پیش از میلاد به دست آمده است . در حفاریهای انجام شده در نزدیکی هنگ چو پرسلین های لعابداری که درجه حرارت 1200 پخته شده اند مربوط به 1000 سال پیش از میلاد کشف شده است .

 

بدین ترتیب برای این صنعت در دوران باستان چین حتی عنوان سفالگری نیز نمی تواند صحیح باشد چرا که چینی ها در هزاره اول پیش از میلاد مدتها بود که مرحله ساخت سفال را پشت سر گذاشته و در حال ساخت ( استون ور ) و ( پرسلین ) بودند .

 

با گذشت زمان پرسلین های چینی نیز کاملتر و پیشرفته تر شدند به نحوی که در دوران " هان " 200 سال قبل از میلاد تا 200 سال بعد از میلاد تقریبا همزمان با دوران اشکانیان پرسلان های چینی در حرارت 1300 تا 1400 درجه پخته می شدند نکته جالب توجه اینکه در قرون وسطی کبالت مورد نیاز برای تزیینات آبی رنگ این ظروف از معادن نایین و یا احتمالا کاشان به چین صادر می شده است پرسلین های چینی با تزیینات سفید و آبی رنگ این دوران بسیار مشهور است .

 

و اما سرامیک غرب در قرون وسطی به نظر می رسد این صنعت در این دوران رشد چشمگیری نداشته است . ظاهرا سفالگری لعابی در غرب در قرون وسطی رایج شد و فکر پوشاندن ظروف سفالی با لایه ای از سرب پدید آمد . در حدود اواخر سده دوازدهم بالاخره به کاربردن لعاب سربی در جهان غرب متداول شد اما به عنوان مثال لعاب قلع دار تا سده چهاردهم در فرانسه ناشناخته مانده بود ( این لعابها در عصر هخامنشی در ایران مورد استفاده بوده اند ).

 

هنگامی که به سرامیک اروپا در اواخر قرون میانه یعنی سده های چهاردهم پانزدهم و شانزدهم نظر می افکنیم بیش از هر چیز نفوذ صنایع مشرق زمین و در صف اول صــنعت سرامیک ایران را می بینیم . این سه قرن و به خصوص قرن پانزدهم برای صنعت سرامیک غرب قرن تب و تاب لعاب قلعی و به عبارت دیگر قرن ماجولیکاست . در پایان این قرن ظروفی با لعاب اوپاک قلع در جزایر ماجورکا و نیز فاانزای ایتالیا با نامهای ظروف ماجولیکا و فاینس می شدند .

 

در چنین وضعیتی صنعت سرامیک اروپا به قرن شانزدهم پا گذاشت . در تاریخچه صنعت سرامیک در قرن شانزدهم دو شخصیت بیشتر از همه می درخشیدند : برنارد پالیسی و فرانچسکو مدیسی .

 

برنارد پالیسی به آزمایشات زیادی بر روی بدنه های ارتن و رولعابهای قلعی پرداخت و ارتن ورهای مشهور و ساده خود را که در بدنه آنها از کائولین استفاده شده بود به وجود آورد .

 

در قرن شانزدهم یک ایتالیایی به نام فرانچسکو مدیسی از اهالی فلورانس توانست اولین پرسلین را در دنیای غرب بسازد . این نوع پرسلین ها واقعی نبودند  بلکه ترکیبی از شیشه و سرامیک بودند .

 

فرمول تقریبی بدنه خام این پرسلین به این صورت بوده است :

 

40 درصد شیشه 30 درصد فریت 20 درصد خاک چینی یا سنگ چخماق و 20 درصد بال کلی .

 

این نوع پرسلین ها نیمه شفاف بوده و توسط رنگ آبی در زیر لعاب تزیین می شدند در این قرن لعابهای کدر قلع از محدوده اسپانیا و ایتالیا خارج شده و در دلفت هلند نیز رایج شد . در قرن هفدهم در صنعت سرامیک جهان اتفاق مهمی به وقوع نپیوست . در این قرن لعاب قلع دار به وسیله هلندی ها در انگلستان رواج پیدا کرد .

 

در اواخر قرن هفدهم در سال 1673 میلادی لویی چهاردهم امتیازی را به لویی پانترت برای ساخت نوعی پرسلین در روئن بخشید . این پرسلین شبیه پرسلین مدیسی بود بدین ترتیب پرسلین فریتی به سرعت در شهرهای دیگر فرانسه از جمله سنت کلاد پاریس و سور رواج یافت .

 

در اواخر همین قرن در انگلستان نیز یک سرامیست انگلیسی به نام جان دایت موفق به ساخت پرسلان فریتی شد . بدین ترتیب صنعت سرامیک غرب وارد قرن هجدهم شد . قرن هجدهم برای صنعت سرامیک جهان قرن بزرگ تجربه و قرن طلایی صنعت سرامیک لقب گرفته است .

 

صنعت سرامیک از قرن هجدهم در صف اول تکامل صنعتی قرار گرفت و امروز به عنوان یکی از پیشرفته ترین صنایع مقامی را در حد صنعت الکترونیک کسب کرده است . هر چند در این قرن بدنه های جدیدی مثل پرسلین منیزیتی و یا شیشه سرامیکها ساخته شد ولی مهمترین واقعه صنعت سرامیک در قرن هجدهم تحقق آرزوی دیرین جهان غرب بود که بالاخره پس از 400 سالی که از آشنایی دنیای غرب با پرسلین ها می گذشت صنعت سرامیک اروپا توانست پرسلین واقعی یا پرسلین سخت را بسازد .

 

در اوایل قرن هجدهم فردریش آگوستوس زمامدار ساکسنی با توجه به تمایلی که به ساخت پرسلین داشت کیماگری به نام والتروان تیشن نهاس را به خدمت گرفت و او را دور از مردم در رژی نزدیک میسن برای ساخت پرسلین زندانی کرد . در سال 1701 یک کیمیاگر 16 ساله به نام جوآن بوتگر نیز به همین ترتیب به خدمت آگوستوس درآمد و زندانی شد . نام این جوان بعدها در تاریخ صنعت سرامیک جاودانی شد چرا که وی بالاخره در سال 1709 پس از سالها حبس موفق به ساخت اولین پرسلین سخت در دنیای غرب شد . این عمل پس از کشف یک نوع رس سفید در رگه های معادن آهن در منطقه " آو " صورت گرفت .

 

sofal

 

بوتگر دو فرمول برای بدنه داشت :

 

بدنه شماره 1 شامل 60 درصد کائولن آو _ 30 درصد رس کولدیتز و 10 درصد سنگ آهک .

 

بدنه شماره 2 شامل 55 درصد کائولن آو _ 30 درصد رس کولدیتز و 15 درصد آهک .همانطور که ملاحضه می شود هیچ یک از این بدنه ها دارای فلدپاست و یا کوارتز نیستند .اما ناگفته نماند که کائولن منطقه آوحاوی مقدار قابل ملاحظه ای کوارتز فلداسپات و میکا بوده است .ضمنا فرمول لعاب برای هر دو بدنه عبارت بود از :

 

55 درصد رس کولدیتز _ 30 درصد کوارتز و 15 درصد سنگ آهک و بدین ترتیب بالاخره در سال 1712 کارخانه پرسلین سخت میسن تاسیس شد .

 

در همین قرن پرسلین سخت به طور کاملا مستقل به وسیله گرانیز در تورنیا و نیز دیمیتری و نیوگرادف در روسیه ساخته شد .

 

از دیگر وقایع مهم صنعت سرامیک در قرن هجدهم استفاده از خاکستر استخوان و تولید چینی استخوانی ابتدا در انگلستان و سپس در دیگر نقاط جهان است تا قبل از این دوران یعنی قرن هجدهم استخوان کاربرد چندان با اهمیتی نداشت و فقط به مقدار کمی در ساخت شیشه های شیری مورد استفاده قرار می گرفت . در اولین سالهای قرن هجدهم در انگلستان از خاکستر استخوان به عنوان یکی از مواد اولیه سرامیک استفاده شد .

 

در سال 1744 یک انگلیسی به نام" توماس فرای " فرمولی را کشف کرد که در آن به طور موثر و عملی از خاکستر استخوان استفاده شده بود . اما در دههء آخر این قرن بود که" جوزیا اسپاد " فرمول مشهور چینی استخوانی را کشف کرد و بالاخره در سال 1794 چینی استخوانی به طور کامل تولید شد .

 

بدین ترتیب قرن هجدهم قرنی که برای صنعت سرامیک جهان قرن نوآوریها بود سپری شد و قرن نوزدهم را باید قرن تحکیم و تثبیت این صنعت بنامیم . در این قرن صنعت سرامیک به صورت صنعتی کاملا مستقل و جاافتاده درآمد . در این قرن دانشمندانی نظیر دانشمند آلمانی " هرمان زگر "برای اولین بار در مورد سرامیک تحقیق کردند و بالاخره در قرن نوزدهم صنعت سرامیک نیز مانند دیگر صنایع سنتی در مراکز خاصی نظیر " لیورپول شرقی " "اوهایوی امریکا " " سلب در باواریای آلمان " " لیموز در فرانسه و استوک آن ترنت در انگلستان متمرکز شد .

 

این خلاصه ای بود از تکامل صنعت سرامیک در جهان و عمدتا اروپا تا آغاز قرن بیستم .

 

 

 

آشــنایی با تاریخ سرامیک ایران

 

هنگام بررسی تکامل صنعت سرامیک  در جهان ، قید شد که در حدود هزاره پنجم قبل از میلاد در سرزمین ایران از چرخ سفالگری اسیتفاده می شده است . در این دوران ( تا هزاره اول قبل از میلاد ) مراکز متعددی در ایران ظروف سفالین می ساخته اند .به عنوان مثال می توان از تپه حصار دامغان ، تپه حسنلو ، حاجی فیروز ، پیتسالی تپه و نیز یانیک تپه در آذربایجان غربی ، تپه سیلک کاشان ، تپه کیان نهاوند ، تل باکسون در نزدیکی تخت جمشید ، تپه موشلان اسماعیل آباد ، زیویه کردستان ، شوش ، مارلیک یا چراغعلی تپه ، کلورز ، عمارلو و املش در استان گیلان و بسیاری مناطق دیگر نام برد.

 

به طور کلی در سفالهای این مناطق علی رغم وحدت و هماهنگی ، نوعی ویژگی منحصر به خود نیز محسوس است .

 

اولین قطعات سرامیک که در ایران به دست آمده است ، سفالگری هزاره هشتم قبل از میلاد است . این سفالها در منطقه گنج دره تپه واقع در غرب کرمانشاه و نیز در غاری به نام کمربند در نزدیکی بهشهر در استان مازندران کشف شده اند .

 

لعاب حدود هزار سال قبل از میلاد ( و حتی پیش از آن ) در ایران شناخته شده بود ولی عمومیت نداشت ، سطح آجرهای معبد چغازنبیل ( قرن سیزدهم قبل از میلاد ) با لعاب پوشانده شده است . به علاوه بعضی از سفالهای شوش و نیز سفالهای زیویه کردستان ( هزاره اول پیش از میلاد ) دارای رقیقی می باشند .

 

از سفالهای دوره ماد (728 تا 550 قبل از میلاد ) در مناطقی مانند “ نوشی جان ” نزدیک ملایر و برخی نقاط دیگر آثاری بدست آمده ولی در مجموع در این مورد اطلاعات زیادی در دست نیست .

 

از دوران هخامنشی ( 550 تا 331 ق . م ) کاشیهای لعابدار بسیار زیادی از شوش و تخت جمشید به دست آمده است . رنگ لعابهای این کاشیها آبی ، سفید ، زرد و سبز می باشد .

 

از ظروف  دوره هخامنشی  نمونه های کمی باقی مانده است ، اغلب این ظروف بدون نقش هستند ولی بسیاری از آنها دارای لعاب ( سفید شیری ) می باشند .

 

اکثر باستان شناسان و محققان دلیل عدم پیشرفت فن و هنر ساخت ظروف سفالین را در این دوره توجه شاهنشاهان هخامنشی به ظروف زرین و سیمین  می دانند .

 

دوره اشکانیان ( 250 ق . م 224 ب . م  ) در مقایسه با دوره هخامنشی برای صنعت سرامیک ایران ، دوران افول و سستی بوده است . ظروف سفالین این دوره غالبا ساده و بدون نقش بوده و تزئینات و نقوش سفالهای ما قبل تاریخ ایران در این دوره کاملا فراموش شده و از بین رفته اند ، ولی با این همه استفاده از لعاب در این دوره بسیار رایج بوده است .

 

بزرگترین نمونه های صنعت سرامیک در این دوره تابوت هایی از جنس سفال لعابدار ( سبزـ آبی ) می باشند .

 

صنعت سرامیک ایران در دوره ساس

/ 0 نظر / 38 بازدید