شیمی

زندگی متانوژنیک (باکتریهای مولد گاز متان) در محیط زیست

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

¡ ¡

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

51

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2006

51 -58

زندگی متانوژنیک

(باکتریهای مولد گاز متان) در محیط زیست

دشوار مخازن نفتی

میتراالسادات طباطبایی

دانشجوی دکترای میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

مهناز مظاهری اسدی

دکترای میکروبیولوژی، استادیار سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران

Methanogenic Life under Extreme

Conditions in an Oil Reservoir

Mitra Sadat Tabatabaee

Ph.D. Student in Microbiology, Research and Science

Campus, Azad University

MahnazMazaheri Assadi, Ph. D.

Assistant professor, Scientific and Industrial Research

Organization of Iran

Abstract

Petroleum, which is a complex component of

hydrocarbons, has been formed in the deep subsurface

under conditions of high pressure, salinity and

temperature. By now, several different studies have

proved the presence of indigenous microorganisms

consistent with the extreme conditions of oil reservoirs

such as high temperature, high salinity and pressure.

Archaea are an ancient group of bacteria with unique

structural and genetic properties that are placed in the

third domain of life and are able to endure the extreme

and exclusive conditions of these reservoirs. The main

archaeal residents in oil reservoirs are methanogens that

produce methane as a part of their internal metabolism.

In this investigation the presence and growth of

methanogens at temperatures between 20°c to 60°c and

salinities up to the level of saturation have been studied.

Gas chromatography and electron microscopic

observations were examined to study methanogenic life.

Cultivation was done under anaerobic conditions in

serum bottles with atmospheric adjustment of N

 

2

,

CO

 

2+H

2.

Keywords

 

: Methanogens, Oil, Temperature, Salinity.

چکیده

نفت ترکیب پیچیدهای از انواع هیدروکربنها است که در اعماق

زمین تحت فشار دمای بالا اعماق شکل گرفته است

 

.

تاکنون

مطالعات متعددی در سراسر دنیا وجود میکروارگانیسمهای بومی

مخازن نفتی با شرایط دشوارمخزنی اعم از دمای بالا، شوری بالا و

فشار بالا را به اثبات رسانده است

 

.

آرکی باکترها در واقع

باکتریهای باستانی با ویژگیهای منحصر به فرد از لحاظ ساختار و

ژنتیکبوده و در سومین عرصه حیاتقرار دارند، قادر به تحمل این

شرایط ویژه و دشوار مخازن دشوار مخزنی میباشند

 

.

مهمترین

آرکیهای مخازن نفتی متانوژنها میباشند که آرکیهایی هستند که

قادر به تولید گاز متان به عنوان بخشی از متابولیسم داخلی خود

میباشند

 

.

در این مطالعه به بررسی حضور و رشد متانوژنها در دمای

بین

 

20 تا 60

درجه سانتیگراد و نیز شوری تا حد اشباع

پرداختیم

 

.

گاز کروماتوگرافی و میکروسکوپفلورسنتبرایبررسی

رشد متانوژنها در شرایط مختلفبهکار گرفته شده است

 

.

کشتبه

با تنظیم اتمسفر

 

Serum bottle

روشکاملاً بیهوازی در

انجام گرفت

 

. CO2+H

2

کلیدواژهها

 

: متانوژن ، نفت، دما، شوری

.

Archive of SID

www.SID.ir

¡ ¡

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

52

مقدمه

گرچه مبحث حضور باکتریها در اعماق زمین در اوایل

قرن

 

21

مطرح شد، اما به تازگی وجود حیات در اعماق

زمین در مجامع علمی مورد پذیرش قرار گرفته است

 

.

تردید در مورد بیوسفر زمین از اثبات بومی بودن

ارگانیسمهای ردیابی شده در این سیستم نشأت

میگرفت، اما با ایجاد تکنیکهای نمونهگیری پیشرفته

که اصیل بودن میکرو ارگانیسمهای جدا شده از اعماق

Head

 

)

زیرزمین را ثابتمیکرد، این تردیدها از بین رفت

شواهد نشان میدهند که بیوسفر اعماق، زیر

 

.(et al

., 2003

سطح دریا و خشکی تا

 

3

کیلومتر زیر سطح امتداد دارد،

با مطرح شدن تجزیه زیستی نفت احتمال گسترش آن تا

Britt-Robert,

 

) حداقل 4 کیلومتر زیر سطح ادامه مییابد

g 2002

 

).بیومسپروکاریوتی زیر سطح زمین در بر دارنده

60

 

درصد کل کربن - 3-5 کربن استکه 100 ´ 10

17

موجود در بیومسگیاهی را شامل میشود

 

.

به طور

معمول سلولهای پروکاریوتی واجد نسبتنیتروژن و

فسفر بالاتر از بیومسگیاهی

 

(حدود 10

برابر

بیشتر

 

)

میباشد، لذا سهم میکرو ارگانیسمهای عمقی در

ذخایر نیتروژن و فسفر به شدت حائز اهمیتو توجه است

بیوسفر عمقی دارای اهمیت

 

.(Whiteman et al

., 1995)

زیادی از لحاظ میزان عناصر کلیدی است

 

.

با همه این

اوصاف، این حقیقت که حضور بسیاری از ارگانیسمها

که مصرف کننده یا تولید کننده ترکیبات معدنی و آلی

در ایجاد انرژی و بیومسهستند اهمیت آنها را در حیطه

فرآیندهای بیوشیمیایی نشان میدهد

 

.

یکی از همین

فرآیندهای کلیدی در عمق زمین دگرگونی

هیدروکربنهای نفتی برای ایجاد نفت سنگین به وسیله

یکی از اولین

 

.(Head et al., تجزیه زیستی است(

2003

تحقیقاتی که در مورد میکروبیولوژی اعماق زمین انجام

شد منتج به جداسازی باکتریهای احیا کننده سولفات از

چاه نفت شد

 

.

در کنار این ایزولهها قشر عظیمی از

باکتریهای بیهوازی و آرکیها با ویژگیهای

فیزیولوژیکمناسب رشد در اعماق زیرزمین نیز ایزوله

فرآیندهای آرام بیهوازی

 

.(Orphan et al., شدند(

2000

در زیر زمین فراوان میباشد که به صورت تجزیه

زیرزمینی هیدروکربنها در ارتباط با احیای آهن و

متانوژنز بوده و یا در مخازن نفتی با وفور سولفات به

.(

 

Zengler et al., صورتاحیای سولفات میباشد (

1999

متانوژنز که یکفرآیند منحصراً بیهوازی است عموماً

در تجزیه نفتی مخازنی دیده میشود که فاقد سولفات

آزاد باشد و با توجه به اطلاعات ایزوتی

 

پ

یکموجود، متان

Head

 

et

) سبکمتناوباً با متان ترموژنیکهمراه میشود

.(

 

al

., 2003

متانوژنها به احتمال قوی اعضای بومی میکروفلورای

مخازن نفتی هستند

 

.

متانوژنهایی که تاکنون معرفی

را به متان احیا

 

CO شدهاند اکثراً از انواعی هستند که

2

میکنند و این در حالی استکه گزارشاتاندکی از

متانوژنهای استوکلاستیکوجود دارد

 

.

متانوژنز

های حاصل از تجزی

 

ۀ CO سرنوشت حجم زیادی از

2

.(

 

زیستی نفتدر غیاب سولفاتآزاد است(شکل

1

شکل

1 - شیمی تجزیه هیدروکربنها در بیشتر مخازن نفتی در

غیاب سولفات

در طی

 

50

سال گذشته، تحقیقات روی

میکرواورگانیسمها در محیطهای

 

غ

یر قابل زیستمانند

بالا، دمای بالا،

 

غلظتمواد غذایی و فشار، اطلاعات

PH

وسیعی را در رابطه با تنوع و منشأ بزر

 

گ

زندگی

میکروبی در اختیار ما قرار داده است

 

.

آرکیها که

Archive of SID

www.SID.ir

، ،

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

53

سومین عرصه از میدان حیات میباشند شامل تعداد

ک

 

ثیری از اکستریموفیلها هستند که در این محیطها مث

ل

چشمههای آ

 

ب

گرم، دریاچههای نمکو آتشفشانهای

و یکی

 

(Eckburg et al., زیر آب زندگی میکنند (

2003

از این محیطها مخازن نفتی بهعنوان شکلی از بیوسفر

اعماق است

 

.

پدیدهای که باعث تمیز آرکی باکترها ازیوباکتریها

میشود ساختار ریبوزومی آرکیهاست که اولین بار در

هالوفیلها مشخ

 

ص

شد که بیشتر اسیدی هستند تا بازی، به

پلیمراز وابسته

 

RNA

علاوه ماشین همانندسازی و ساختار

در اینها منحصر به فرد بوده و با توجه به

 

DNA

به

ساختار زیرواحدهای آن ارتباط نزدیکتری را با

یوکاریوتها در قیا

 

س

با پروکاریوتها از خود نشان

ویژگی دیگر متمایز

 

.(Engelhard et al., میدهند(

1999

کنند

 

ة

آرکیها از باکتریها ترکیبلایههای سطحی

آنها است

 

. آرکیها دارای فلاژینهای ویژه و لیپ

یدهای

با پیوندهای اتری هستند و فاقد مورین در دیواره

لایههای سطحی

 

.(Brown et al., میباشند(

1992

گلیکوپروت

 

ئ

ین اینها میتواند ساختارهای شبه کریستالی

را که به محکمی به

 

غشاء سلولی چسبیدهاند، ایجاد کند

.

لذا هی

 

چ

فضای پری پلاسمی باقی نخواهد ماند

(Brock

 

et al., l991; Brown et al

., 1992;

Eckburg

 

et al., 2003; Engelhard et al

., 1999).

از آنجا که عرصه جدیدی از زیست شناسی با نام

در جهان هر روز به صور

 

ث

subsurface biology

گستردهتری مطرح میشود، مطالعه در این زمینه به

صورت بومی در کشور نفت خیز ما

 

ض

روری به نظر

میرسد

 

.

مواد و روشها

نمونهگیری

نمونهگیری به دو روشهوازی در شیشه های فانل در

Crimp

 

با درب Hungate tube پیچ دار و بیهوازی در

سر چاه نفتی انجام شد. چهار separator شده از شیر seal

E0P4, BB

بیهوازی) و 1 ) PG2,N3C نمونه نفتی 3

 

 

(

 

هوازی)(از مخازن ایلام، بی بی و سیری)

نمونههای

مورد بررسی در این مطالعه بودهاند

 

.

جداسازی

از آنجا که متانوژنها موجودات به شدت بیهوازی

Miller

 

که توسط serum bottle هستند، از کشتبه روش

در سال 1973 ارائه شده بود استفاده شد Wollin و

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Federok

 

et al., 2000; Holowenko et al., 2000;Warren

)

شیشههای سرمی تا نیمه از

 

.(et al

., 1999; Zeikus, 1977

محیط کشت پر میشد و س

 

پ

ستنطیم اتمسفریکبا گاز

انجام میگرفت

 

. کشتهای جامد در CO2 + H و 2 N

2

در جار

 

Slant پلیتو یا لوله آزمایش

به صورت

در

 

CO2 + H و 2 N بیهوازی با تنطیم اتمسفریکبا

2

c

 

انجام میشد.گرما گذاری در C وA حضور گاز پک

40

 

به مدت 21 روز صورت میگرفت.

º

محیطهای کشتمورد استفاده

Mineral Salt-Methanol

 

در این مطالعه سه محیط کشت

برای

 

LPBM ، برای کشتاولیه (Atlas et al., 1988

)

و

 

(Zeikus, غنیسازی انتخابی و رشد متانوژنها (

1977

Medium 141 –Methanognium media-DSMZ list of

که محیطی بسیار

 

غنی با انواع محرکهای رشد

media

متانوژنیکبود، مورد استفاده قرار گرفت

 

.

سه سوبسترای

و فرمات

 

( به صورت CO2+H اصلی متانوژنیکیعنی

2

فرمات سدیم

 

) ومتانول به نسبت 1

درصد به تمام محیطها

افزوده شد

 

.

انجام گرفتتا به علتفقدان

 

LPBM

کشتها ابتدا در

حضور ترکیبات سولفاته و ترکیباتآلی رقبای احیا

کننده سولفات و هتروتروفیکاز کشت حذف شده و

س

 

پ

سکشتمجدد برای تقویت رشد متانوژنیکدر

صورت گرفت

 

. به علاوه برای حذفیوباکترها از

DSMZ

سه آنتی بیوتیکپنی سیلین

 

( برای حذف گرم مثبتها)

،

Archive of SID

www.SID.ir

، ،

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

54

استرپتومیسین

 

( حذف گرم منفیها) و اریترومایسین (

به

15 )

 

در ) 50 mg/l عنوان باکتری وسیع الطیف) به میزان

Boone

 

et al.,

) تمام محیطهای کشتاستفاده میشد

2001

 

).برای بررسی کلونیهای متانوژنیکبه محیطهای

Brown

 

et al., 1992; Zeikus,

) کشت 2 درصد آگار آگار

1977

 

) افزوده شد.

بررسی رشد

مشاهدات ماکروسکوپی در محیط جامد و مایع ،

مشاهدات میکروسکوپی با میکروسکوپ نوری،

و گاز کروماتوگرافی با

 

(SEM)

فلورسنتو الکترونی

PPM

 

در حد SRI دستگاه کروماتوگرافمدل

8010

(close found 6% cyanopropyle- 94% dimethyle

برای حصول اطمینان از متانوژنز، بکار

 

polysicloxane)

برده شد

 

.

نتایج و بحث

مطالعاتماکروسکوپی

ها از کفلوله آزمای

 

شکه حاصل از Slant

کنده شدن

تولید گاز بود، همچنین حل شدن نفتدر محیطهای

مایع و نیز مشاهده کلونیهای بسیار ریز فلورسنت در

سطح پلیت حاکی از رشد متانوژنیکبود

 

.

برای تمییز

Mc Bride

 

و Edwards کلونیها از روشارائه شده توسط

استفاده شد. در این روشپلیتهایی که (Zeikus, 1977)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به صورت خطی کشتداده شده بودند، در برابر نور

ماورا

 

ء بنفشبا طول موج

بلند قرار میگیرند و کلونیهای

ریزی به صورت فلورسنت در سطح پلیت دیده میشوند

0

 

میکرون خاصیت فورسنت / (کلونیهای کوچکتر از

5

.

 

( شکل 2 ) (Zeikus, ندارند) (

1977

مطالعات میکروسکوپی

میکروسکوپ نوری

:

:

این میکروارگانیسمها به هی

چ

عنوان به رن

 

گآمیزی گرم پاسخ

نمیدهند زیرا اصولاٌ

جزو دسته متانوژنهای اکستریموفیل

 

(هالوفیل و ترموفیل

)

بوده و به علت دیواره پروت

 

ئینی به رنگآمیزی گرم پاس

خ

نمیدهند

 

.

تنها برای بررسی رشد میکروبی با

میکروسکوپ نوری از رن

 

گ

آمیزی منفی با مرکب چین

.(

 

استفاده شد(شکل

3

از کفمحیط پساز تولید گازو

Slant شکل 2- کنده شدن

کلونیهای فلورسنت

شکل

3- تصویر لام رنگآمیزی منفی

(Buchenau

 

et al., میکروسکوپ فلورسنت:

; 2004

در سال

 

( Doddema et al., 1987; Mink et al.

, 1977

روشاستفاده از میکروسکوپ

 

Dugan و Mink

1977

فلورسنت را برای شناسایی نسبی و اولیه متانوژنها ارائه

Archive of SID

www.SID.ir

، ،

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

55

در شرایط

 

F دادند. آنها بیان کردند که فاکتور

420

Mink

 

et

) اکسیده قادر به تولید فلورسنت سبز-آبی است

.(

 

شکل 4 ) (al

., 1977

شکل

4-تصاویر متانوژنهای فلورسنت

Scanning electron

 

: میکروسکوپ الکترونی نگاره

ابزاز دقیقی برای بررسی مورفولوژی

 

microscopy

.(

 

متانوژنها است(شکل

5

بررسی تولید گاز

ردیابی گاز متان توسط گاز کروماتوگراف معرفی شده

در مواد و روشها حاکی از فعالیتمتانوژنیکدر

نمونههای نفتی مورد بررسی بود

 

.

بررسی تاثیر دما

تاثیر دما در دو فرایند نگهداری و کشت لحاظ شد

 

.

مشاهده شد که متانوژنها به حیات خود در نمونههایی که

25

 

نگهداری ºc و چه در ( E0P و 4 BB1) 4 ºc چه در

شدهاند ادامه دادند.

 

س

 

پ

سنمونهها در دماهای مختلفانکوبه شدند که

20

 

آغاز شد. به ترتیبگرماکذاری ºc گرماگذاری از

در 20 و 25 و 30 و 35 و 37 و 40 درجه سانتیگراد انجام

 

 

 

 

40

 

دمای ثابتبرای مابقی مطالعات قرار ºc شد(

که

گرفت

 

). با افزایش

دما میزان متان قابل ردیابی در مدت

زمان کمتری

 

( 15 روز) و با میزان بیشتری قابل ردیابی شد

.

60

 

° نیز c 50

° و c که دماهای N3C چنانکه در نمونه 3

60

 

° c مورد بررسی قرار گرفت، مشاهده شد که در

مدت زمان گرماگذاری به 6 روز تقلیل یافت و میزان

به حد درصد رسید

PPM متان قابل ردیابی از حد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.(

 

مدل 438 ) (شکل 6 Crome pack (سنجشبوسیله دستگاه

شکل

5- تصاویر میکروسکوپ الکترونی نگاره

شکل

6 بررسی تأثیر دماهای مختلفبر رشد باکتریهای متانوژن

Archive of SID

www.SID.ir

، ،

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

56

بر رشد

(NaCl) بررسی تاثیر غلظتنمک

هیچگونه رشد متانوژنیکدر محیط فاقد نمکردیابی

1

 

درصد با توجه به / نشد. بررسی رشد از غلظت

8

آ

 

غاز شد. سپسغلظتهای DSMZ

فرمولاسیون محیط

4

 

و 6و 9و 12 و 14 و 17 و 20 و 22 و / 3و 5 / 2و 5 / 1/8 و

4

25

 

° )و 34 و 36 c 24 و 26 و 30 و 32 (

درصد اشباع در

بررسی شد و مشاهده میشد که با

 

NaCl

درصد نمک

افزای

 

شغلظتتا 12

درصد بر تعداد باکتریها در

مشاهدات میکروسکوپی افزوده میشد

 

(شکل 7)

اما در

غ

 

لظتهای بالاتر گرچه بر تنوع مورفولوژیکافزوده

.(

 

میشد ، از تعداد باکتریها کاسته میشد( شکل

8

الف

 

) ب

)

2

درصد ب) غلظت 12 درصد / شکل 7-الف) غلظت 4

شکل

8- غلظت 30 درصد نمک

نتیجه گیری

تمام اطلاعات بهدستآمده دراین مطالعه اعم از

یافتههای ماکروسکوپی، میکروسکوپی و گاز

گروماتوگرافی حاکی از حضور متانوژنها در نفت خام

به عنوان دستهای از میکرو ارگانیسمهای بومی مخازن

نفتی بود

 

.

تحقیقات متعددی در سراسر دنیا م

 

ؤ

ید حضور متانوژنها

در نفت خام بوده است

 

.

با توجه به اینکه مخازن نفتی به

عنوان نمونهای از اکوسیستم زیر سطح زمین دارای

شرایط اکستریم بادما، شوری و فشار بالا هستند توقع

میرفت که متانوژنهای ایزوله شده در این مطالعه نیز

قادر به تحمل شرایط دشوار مخزنی باشند

 

.

نتایج حاصل

از بررسی ت

 

غ

یرات دما و شوری بیانگر تحمل پذیری حیطه

وسیعی از ت

 

غ

ییرات محیطی در شرایط کاملاً بیهوازی در

این میکروارگانیسمها بود

 

.

و این خود نشانگر شرایط و

ویژگیهای منحصر به فرد این آرکیهای نفتزی است

 

.

با انجام این مطالعه وجود متانوژنهای نقتزی به عنوان

ساکنان بومی اکوسیستم مخازن نفتایران اثبات

میگردد که گستره جدیدی از مطالعا

 

ث

زمین شناسی،

میکروبیولوژی و بیوژئوشیمی را دربرابرمان باز میکند

 

.

منابع

Atlas, R.M., A.E. Brown, K.W. Dobra, and L. Miller

(1988).

 

Experimental microbiology, Fundumental

publishing company

 

–second edition. and

application – New York Mackmillan

Boone, D.R., and R.W Castenholz (2001).

 

Burgey’s

manual of systematic bacteriology

 

. vol 1 second

edition .

Britt – Robert R. (2002). Bizarre creature in Idaho

raises prospects for life on mars- Extremophiles-

SETI institute-online

Brock, T.D. and M.T. Madigan (1991).

 

Biology of

microorganisms

 

Prentice hall.Inc sixth edition.

Brown, L.R., A. Azodpour, A. Vadie (1992). A study

of the interaction between organisms, microbial

by– Product and oil bearing formation material

Barttesville project office u.s Department of

energy – Barthesville, oklahma final report.

Buchenau, B. and R.K. Thauer (2004).

Tetrahydrofulate specific enzyme in

Methanosarcina barker and growth dependence of

this mehanogenic archaean of folic acid or paminobenzioc

acid Archives of microbiology,

published online.

Archive of SID

www.SID.ir

، ،

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

57

Doddema, H.J. and G.D. Vogels (1987). Improved

identification of methanogenic bacteria by

fluorescence microscopy.

 

Applied and

Environmental Microbiology,

 

36 (5): 752-754.

Eckburg, P.B., P.W. lepp, and D.A. Relman (2003).

Archaea and their potential role in human disease.

Infection and immunity

 

, 71 (2): 594 – 596.

Federok, Ph.M., D. Coy, M.J. Salloum, and M.J.

Dudas (2000). Methanogenic potential of tailing

sands extraction plants.

 

Can.J.Microbiol.,

48: 21-

23.

Head, I.M., D.M Jones and S.R Larter (2003).

Biological activity in the deep subsurface and the

origin of heavy oil.

 

Nature,

426 (20): 344-352.

Holowenko, F.M. M.D. mackinnon,and Ph. M

Federok (2000). Methanogens and sulfate

reducing bacteria in oil sands fine tailing waste.

can . J.Microbiol,

 

46: 927-937.

Kandler, O. and H. Koing (1998). Cell wall polymers

in archaea – CMLS,

 

cell. Mol . life, Sci.,

54: 305

– 308.

Mink, R.W. and P.R Dugan (1977). Tentative

identification of methanogenic bacteria by

fluorescence microscopy.

 

Applied and

Environmental Microbiology,

 

33 (3): 713-717.

Orphan, V.J., L.T. Taylor, D. Hafenbradl, and E.F

Delong (2000). Culture dependant and culture

independent characterization of microbial

assemblages associated with high temperature

petroleum reservoir

 

Applied and Environmental

microbiology,

 

66 (2): 700 – 711 .

Rapheal, S.V., K.R. Swaminathan, and K. Lalitha

(2003). Metabolic characteristics of an aerobe

isolated from a methylotrophic methanogenic

enrichment culture.

 

J. Biosci

, 28 (2): 235-242.

Engelhard, M., and M. Volker (1999). Bioenergetics

of archaea,

 

Microbiology and molecular biology

reviews,

 

63 (3): 570 – 620 .

Warren, E., B.A. Bekins, and E.M. Godsy (1999).

Inhibition of acetoclastic methanogenesis by

crude oil from Bemidji, Minnesota u.s.Geological

survey toxic substances hydrology program

Proceeding of technical meeting , Charleston,

south Carolina.

 

Vol 3.

Whiteman, W.B.,, D.C. Coleman, and W.J. Wiebe

(1995). Prokaryotes : the unseen Majority –

proc.Natl.Acad .Sci. us

 

– P6578- 6583.

Whiteman, W.B.F., Pffeifer, P. Blum and A. Klein

(1999). What archaea have to tell biologists-

Genetics, 152 : 1245-1248.

www.Hood.edu/Academic/biology/ferrier/SEMbact -

Preparing bacterial samples for SEM

Zeikus, J.G. (1977). The biology of methanogenic

bacteria,

 

Bacteriological reviews,

42: 514- 541.

Zengler, H., H.H. Richnow, R. Rossello – Mora, W.

Michaelis and F. Widdle (1999). Methane

formation from long chain alkanes by anaerobic

microorganism.

 

Nature.

401 (16): 266- 269.

Archive of SID

www.SID.ir

، ،

علوم محیطی

 

10 ، زمستان

1384

ENVIRONMENTAL SCIENCES 10 ,Winter 2005

58

Archive of SID

www.SID.ir

 

javascripts



google
بزرگترین سایت جاوا اسکریپت ایران
Clock And Date